CAN ALPGÜVENÇ: HAREM DEVLET YÖNETEN SULTAN YETİŞTİRDİ

CAN ALPGÜVENÇ:

HAREM DEVLET YÖNETEN SULTAN YETİŞTİRDİ

 Beyazıt Ramazan Sohbetleri’nde konuşan kültür tarihçisi Can Alpgüvenç, “Osmanlı’da harem, hanım sultanlara devlet yönetmek ve servetlerini hayra harcamak hususunda gerekli sorumluluğu kazandırmış bir eğitim dairesidir.” dedi.

 Türkiye Diyanet Vakfı‘nın organize ettiği ve İBB Kültür A.Ş.‘nin katkılarıyla düzenlenen 33. Türkiye Kitap ve Kültür Fuarı, bu Ramazan’ın da kültür mahfili konumunda. Beyazıt Devlet Kütüphanesi‘nde yapılan ve Edebiyat Sanat ve Kültür Araştırmaları Derneği‘nin (ESKADER) katkılarıyla organize edilen Beyazıt Ramazan Sohbetleri‘nin on birinci günkü konuşmacısı kültür tarihçisi Can Alpgüvenç oldu.

 Osmanlı’da hanım sultanlarla ilgili birçok eser veren Can Alpgüvenç, sohbetini hayır yapmada önde gelen Osmanlı’nın en gözde birkaç hanım sultanının yaptırdığı eserler üzerine gerçekleştirdi.  Takdimini 33. Türkiye Kitap ve Kültür Fuarı Basın Danışmanı ve ESKADER Genel Sekreteri Elif Sönmezışık’ın yaptığı sohbette Alpgüvenç, Osmanlı’da birçok hanım sultanın, yaptırdığı eserlerle padişahları dahi geride bıraktığını, ihtişamlı servetlerini başta cami olmak üzere birçok yapıyı inşa ettirmek adına bağışlamaktan çekinmediğini, bu fedakârlıklarının bugün hak ettiği düzeyde anlatılmadığını vurguladı.

HAFIZAMIZI KAYBETMEYELİM

 Bilhassa İstanbul’un Osmanlı döneminde hanım sultanlar ve sultan olmasa da servet sahibi kadınların yaptırdığı eserlerle bir kadın eserleri şehri olduğunu ifade eden Can Alpgüvenç, çok sayıda eser arasından öne çıkanları anlattı. Kültür ve medeniyet algısı üzerine bir giriş yaparak tarihin bir milletin hafızası olduğunu kaydeden Alpgüvenç, tarihlerini kaybeden milletlerin kaybolmuş medeniyetlere dönüştüğüne işaret etti. Dinlediğimiz müzik türlerinden yediğimiz yemeklere kadar kültürümüzle bağ kurduğumuz unsurların büyük önem taşıdığına ve hepsinin toplanın medeniyetimizi meydana getirdiğine ve bu unsurlara yakınlık derecesinin geleceğe umutla bakabilmeyi sağladığına dikkat çeken Can Alpgüvenç, tarihî kahramanlarımızı tanımadığımızı, buna rağmen tarih alanında yayımlanan eserlerin çoğalmasının son derece önemli ve umut verici olduğunu belirtti.

HANIM SULTANLARIN DAHA ÇOK ESERİ VAR

 “Osmanlı hanım sultanları, hiçbir dünyevi ihtiyaçları olmadığı halde, yalnızca Allah rızasını kazanmak ve Peygamberimizin şefaatine nail olabilmek ve bulunduğu topluma hizmet etmek amacıyla en çok İstanbul’da olmak üzere güzel eserler verdiler, birçok vakıf kurdular. Kocası veya babası padişah olanlar hiçbir zaruret bulunmadığı halde bu camileri, vakıfları, hamamları, sebilleri, aldığı dinî terbiye dolayısıyla yapmıştır.” diyen Can Alpgüvenç Peygamberimizin tavsiyesine uygun olarak kendi imkânlarını toplumun istifade edeceği alanlara sevk etmenin öne çıktığını ve Osmanlı’da kurulmuş olan birçok vakfın da bu hizmet bilinciyle vücuda geldiğini ifade etti. 19. yüzyıldan örnek veren Alpgüvenç, bu dönemde yaşamış dört padişahın kurduğu 27 vakıf varken, aynı dönemdeki beş hanım sultanın kurduğu vakıf sayısının 45 olduğunu kaydetti. Osmanlı tarihinde iz bırakmış hanım sultanların eserleri hakkında bilgiler veren Can Alpgüvenç, Hayırda Yarışan Hanım Sultanlar adlı kitabına konu olan sultanlardan ilk olarak Fatih Sultan Mehmed’in halası Selçuk Hanım Sultan’ın eserlerinden bahsederek sözlerini sürdürdü:

GÜÇ ABİDESİ HATİCE TURHAN SULTAN

 “Selçuk Sultan, üç şehirde üç cami yaptırmıştır. Bir camisi de ilk büyük şehirlerimizden olan Edirne’deki Selçuk Sultan Camii’dir. İkincisi Bursa’da, üçüncüsü ise İstanbul’daki Selçuk Sultan camileridir. İkinci Bayezid ile Cem Sultan arasında elçilik yapmış güçlü bir kadındır. Hanım sultanların arasında beni en çok etkileyen Hatice Turhan Sultan olmuştur. Çünkü 17. yüzyılda yaşamıştır ve Sultan İbrahim’in karısıdır. 21 yaşında dul kalmıştır. Kösem Sultan’ın birçok hatası yüzünden onunla verdiği mücadeleyi kazanmış ve daha 24 yaşında iken Osmanlı tahtına geçmişti. Köprülü Mehmed Paşa’yı bulana kadar beş yıl boyunca tek başına devleti yönetmiştir. Haremin eğlence yeri olduğuna dair söylenenlerin ne kadar yanlış olduğu buradan da anlaşılabilir. Haremde derin bir eğitim olmasaydı 24 yaşındaki Turhan Sultan Osmanlı’nın sonunu getirirdi. En önemli eseri Eminönü’ndeki Yeni Camii adıyla bilinen ve büyük bir külliye olan Hatice Turhan Sultan Camii’dir. Safiye Sultan’ın başladığı ve temeli atıldıktan sonra üzerinden 61 yıl geçen camiyi tamamlamıştır. Cami suyun üzerine oturtulmuştu. Mısır Çarşısı da Hatice Turhan Sultan’ındır ve içindeki 104 dükkânın geliri ile caminin yapım masrafları karşılanmıştır. Şimdilerde bir bankanın müzesi haline getirilen cami arkasındaki bina da Darülkurra binasıdır. Aynı yerde bir de çeşmesi bulunmaktadır. Bütün bu yapılar, aslında vakıf eserleridir.”

ACI HADİSELER BÜTÜN TARİHE MALEDİLEMEMELİ

 Hatice Turhan Sultan Camii (Yeni Camii) Hünkâr Mahfili’nin eşsiz güzelliklere sahip olduğunu ve 16. yüzyıl çini tarzının en güzel örneklerinin bulunduğunu anlatan Can Alpgüvenç, şimdilerde fuaye alanı olarak kullanılan dairenin görülmeye değer olduğunu belirtti. Hürrem Sultan’ın son yıllarda hak etmediği şekilde olumsuz anlatıldığına dikkat çeken Alpgüvenç, Hürrem Sultan’dan ziyade Kösem Sultan’ın iktidar hırsı olduğunu ve bu hırsı yüzünden kendi oğlunu boğdurtmak zorunda kaldığını ifade etti. Bu hadiselerden 600 yıllık Osmanlı tarihinde çok az sayıda bulunmasına rağmen, her defasında öne çıkarılmasının ve bütün tarihe maledilmesinin adaletsiz bir yaklaşım olduğunu kaydeden Alpgüvenç, büyük iftiralara maruz kalmış Mihrimah Sultan’dan bahsetmeyi de ihmal etmedi. Üsküdar ve Edinekapı’da bulunan iki ayrı külliye yaptırdığını ve bu eserlerin Mimar Sinan’a ait olduğunu anlatan Can Alpgüvenç, Üsküdar’daki cami ne kadar loş ise, Edirnekapı’dakinin bir o kadar aydınlık olduğuna dikkat çekti. Mihrimah Sultan’ın 26 yalındayken cami yaptırmayı düşünebilmesinin yine haremdeki yetişme tarzının verdiği bir sorumluluk duygusu olduğunu belirten Alpgüvenç, Sultan’ın Medine’ye suyolu ve birçok vakfiye yaptırmış olduğunu da sözlerine ekledi.

Elif Sönmezışık

Vakıf Fuarcılık ve 33. Türkiye Kitap ve Kültür Fuarı

Basın Danışmanı

sonmezisikelif@gmail.com

tdv.kitapfuari@gmail.com

https://twitter.com/TDVKitapFuar

https://www.facebook.com/TDVKitapKulturFuarlari

Yayın Tarihi: 9 Temmuz 2014

Fotoğraflar: Ayşe Emine Sultan Çelik

Can Alpüvenç -1 Can Alpüvenç -2 Can Alpüvenç -3 Can Alpüvenç -5 Can Alpüvenç -6

Yorum yazabilmek için lütfen Oturum Açın